ՄԱԿ-ը Հայաստանում

Հայաստանը ՄԱԿ-ին անդամակցել է 1992 թ. մարտի 2-ին, և նույն տարվա դեկտեմբերին Երևանում հիմնվել է ՄԱԿ-ի գրասենյակը: Այդ ժամանակից ի վեր՝ Հայաստանը ստորագրել և վավերացրել է միջազգային մի շարք պայմանագրեր, այդ թվում՝ Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիան, Երեխայի իրավունքների մասին կոնվենցիան, Կանանց նկատմամբ խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին կոնվենցիան, Փախստականների կարգավիճակի մասին կոնվենցիան, Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի  կոնվենցիան, Քաղաքացիություն չունեցող անձանց կարգավիճակի մասին կոնվենցիան, Զինված ընդհարման դեպքում մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին արձանագրությունը, Կրթության բնագավառում խտրականության դեմ կոնվենցիան և այլն:

ՄԱԿ-ի հայաստանյան թիմը, որ գլխավորում է ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողը, բաղկացած է Հայաստանում գործող և ոչ ռեզիդենտ 20 գործակալություններից: Համաշխարհային բանկը (ՀԲ), Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան (ՄՖԿ) և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) ևս գրասենյակներ ունեն երկրում:

Հայաստանում ՄԱԿ-ի աշխատանքը ծառայում է 2030 Օրակարգի իրագործմանը և երկրի մակարդակով ռազմավարականորեն առաջնորդվում է «Հայաստանի համար ՄԱԿ-ի Կայուն զարգացման գործընկերության 2021-2025 թվականների շրջանակ» փաստաթղթով (Գործընկերության շրջանակ): Գործընկերության շրջանակը երկրի մակարդակով զարգացման գործողությունների ծրագրման և իրականացման հիմնական շրջանակն է: Որպես այդպիսին, այն արտահայտում է ՄԱԿ-ի հավաքական առաջարկը՝ աջակցելու Հայաստանին կայուն զարգացման առանցքային նպատակներին (ԿԶՆ) և զարգացման ազգային առաջնահերթություններին հասնելու գործում։

Գործընկերության շրջանակում ամրագրված առաջնահերթությունները հիմնված են երկրի կարիքների և հնարավորությունների վերլուծության վրա, որոնք ներկայացված են և պարբերաբար թարմացվում են ՄԱԿ-ի կողմից իրականացվող երկրի ընդհանուր վերլուծության մեջ (ԵՀՎ): Գործընկերության շրջանակը կապված է Հայաստանի 2050 թվականի վերափոխման ռազմավարության, ոլորտային ռազմավարությունների և ազգային պլանավորման այլ գործիքների զարգացման հետ:

Գործընկերության շրջանակը համաձայնագիր է ՄԱԿ-ի և Հայաստանի կառավարության միջև՝ համագործակցելու շահագրգիռ կողմերի ավելի լայն շրջանակի՝ քաղաքացիական հասարակության, ակադեմիական ոլորտի ներկայացուցիչների, խորհրդարանի, մասնավոր հատվածի և զարգացման այլ գործընկերների հետ՝ հանուն առավել կայուն Հայաստանի՝ չորս հիմնական սկզբունքների միջոցով, որոնք են՝

  • մարդկանց բարեկեցություն,
  • ներառական կանաչ տնտեսություն,
  • առաջադեմ մարդակենտրոն կառավարման համակարգեր,
  • գենդերային հավասարություն:

Մեր ռազմավարության հիմքում ընկած է մեր հավաքական խոստումը՝ չանտեսել ոչ ոքի և արձագանքել հայ հասարակության առավել խոցելի խավերի կարիքներին։

Youth Coalition members with SDG posters.

Լուսանկարը՝ © ՄԱՓԳՀ-ի Երիտասարդական կոալիցիայի անդամները խթանում են Հայաստանում Կայուն զարգացման նպատակները։

Ուղենիշեր

  1. 2021 թ. հունիսի 1-ին ՀՀ կառավարությունը և Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակը ստորագրեցին 2021-2025 թթ. Գործընկերության շրջանակը՝ ճանապարհ հարթելով Հայաստանում ԿԶՆ-ներին հասնելուն միտված ռազմավարական փոխադարձ ներգրավվածության համար: Զարգացման ազգային առաջնահերթությունների հիման վրա մշակված համաձայնագիրը ամփոփում է ՄԱԿ-ի՝ Հայաստանում գործող և ոչ ռեզիդենտ 20 կառույցների հավաքական առաջարկը երկրին և սահմանում է նրանց աշխատանքը առաջիկա հինգ տարիների ընթացքում: 
  2. 2021 թ. հունվարին ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի թիմը, Մշտական համակարգողի և ՄԱԿ ՓԳՀ-ի համատեղ ղեկավարությամբ, գործընկեր ՀԿ-ների հետ միասին, հրապարակել է Հայաստանի Միջգործակալական արձագանքման ծրագրի առցանց տարբերակը՝ աջակցելու Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունից տուժած և Հայաստանում ապաստանած մարդկանց և տուժած համայնքներին: Արձագանքման ծրագիրը ներառում է 36 գործընկեր և 62,6 մլն դոլարի ընդհանուր ֆինանսական պահանջով 188 նախագիծ՝ վեց հիմնական ոլորտներում:
  3. 2020 թ. հունիսին Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակը մեկնարկել է նոր սոցիալ-տնտեսական «ՔՈՎԻԴ-19-ը և կայունությունը Հայաստանում. խոցելի մարդկանց և համայնքների վրա սոցիալ-տնտեսական ազդեցության մեղմացումը» նախաձեռնությունը՝ Հայաստանում ՔՈՎԻԴ-19-ից առավել տուժած բնակչությանը աջակցելու համար: Համատեղ ծրագիրը մշակվել է ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի յոթ գործակալությունների կողմից՝ ՄԱԿ-ի մշտական համակարգողի ղեկավարության ներքո, և նպատակ ունի աջակցել Հայաստանի կառավարությանը և հայ ժողովրդին։
  4. 2017 թ. նոյեմբերին Հայաստանի կառավարության և ՄԱԿ-ի համատեղ նախաձեռնությամբ հիմնադրվեց Կայուն զարգացման նպատակների ազգային նորարարական կենտրոնը, որը միտված է խթանելու Կայուն զարգացման նպատակների իրագործումը Հայաստանում: Առաջին անգամն է, երբ պետությունը, ՄԱԿ-ի գրասենյակի հետ համատեղ, ստեղծում է նորարարական հարթակ՝ նպատակ ունենալով խթանել ՄԱԿ-ի Կայուն զարգացման նպատակների իրագործումը պետական մակարդակով: Այս գաղափարը կյանքի կոչելու համար՝ Կենտրոնը կիրառում է աշխարհում գործող նորարարական մեթոդաբանությունները, հետազոտությունները, ինչպես նաև՝ հենց ՄԱԿ-ի նորարարական մոտեցումներն ու գործիքները:
  5. ՄԱԿ-ը համագործակցում է Հայաստանի կառավարության հետ՝ գենդերային հավասարության և կանանց իրավունքների ու հնարավորությունների ընդլայնմանը նպաստելու նպատակով, որն ընդգրկված է Գործընկերության շրջանակում տարբեր արդյունքների մեջ, ինչպես նաև ներառված է որպես առանձին արդյունք: Բացի այդ, ՄԱԿ-ի, ՀԲ-ի և Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության եռակողմ համանախագահության ներքո ստեղծվել է ընդլայնված Գենդերային թեմատիկ խումբը, որը խթանում է և աջակցում գենդերի ներառումը զարգացման օրակարգերում, զարգացման գործընկերների գործունեությում և համատեղ ծրագրավորման գերակայություններում:
  6. Նախ 2018 թ-ի, ապա 2020 թ-ի հուլիսին Կառավարությունը, Հայաստանում ՄԱԿ-ի գրասենյակի աջակցությամբ, ներկայացրեց իր Ազգային կամավոր զեկույցները: Ազգային կամավոր զեկույցները կարևոր դերակատարում ունեն Կայուն զարգացման 2030թ․ Օրակարգին հասնելու համար անհրաժեշտ վերահսկման և դիտարկման մեխանիզմների շրջանակում: Առաջին զեկույցում արտացոլվել էին մինչ «Թավշյա հեղափոխությունը» գրանցված ձեռքբերումներն ու մարտահրավերները: Երկրորդ զեկույցում, ի լրումն վերջին երկու տարիների համանման շրջանակի ընդգրկման, ներկայացված էր նաև երկարաժամկետ վերափոխման տեսլականը, մասնավորապես ուշադրություն դարձնելով ԿԶՆ 16-ին:

Milestones

Կայուն զարգացման նպատակները Հայաստանում

Կայուն զարգացման նպատակները համաշխարհային կոչ են՝ վերացնելու աղքատությունը, պաշտպանելու շրջակա միջավայրը և կլիման, ինչպես նաև՝ ապահովելու, որ աշխարհում բոլոր մարդիկ ապրեն խաղաղ և բարեկեցիկ կյանքով։ Ստորև ներկայացված են այն նպատակները, որոնց ուղղությամբ Հայաստանում ՄԱԿ-ի թիմն աշխատում է՝