Հինգ կանայք և նրանց ստեղծած բարիքի տունը Լալվար լեռան լանջին
Լոռու մարզի Ախթալա hամայնքում գտնվող Լալվար լեռան լանջերին օդը հագեցած է ուրցի բույրով։
Տասնամյակներ շարունակ կանայք բարձրանում էին այս բլուրները՝ վայրի խոտաբույսեր, հատապտուղներ և մասուր հավաքելու համար։ Տանը նրանք խնամքով չորացնում էին այդ խոտաբույսերը՝ վերածելով դրանք մուրաբաներով լի տարրաների, բուսական թեյերի կապոցների և չրերի փոքրիկ պարկերի։ Սա հանգիստ, աննկատ աշխատանք էր։ Աշխատանքը կատարվում էր խոհանոցի սեղանների շուրջ և բակերում։ Այն իր մեջ կրում էր գիտելիք և հմտություն, սակայն չուներ ո՛չ ապրանքանիշ, ո՛չ իրացում շուկայում, ո՛չ ճանաչում։
2024 թվականին իրավիճակը սկսեց փոխվել
Արփենիկ Դարչինյանը վերաիմաստավորեց այն ամենը, ինչ կանայք միշտ արել էին, և այդ գործում տեսավ ավելին, քան պարզապես զբաղմունք։ Նա տեսավ ներուժ, տեսավ ապագա․ և, որ ամենակարևորն է, նա հասկացավ, որ պարտադիր չէ, որ ավանդույթը փոքր շրջանակում պահպանվի։
Նա միավորեց ևս չորս կանանց։ Տարբեր կենսափորձ և hմտություններ ունեցող, սակայն մեկ ընդհանուր նպատակի շուրջ համախմբված կանանց։ Նրան միացան Անահիտ Հովհաննիսյանը, Շուշաննա Քամալյանը, Արմենուհի Հովհաննիսյանը և Ելենա Դարչինյանը։ Այն, ինչ նախկինում առանձին տնային նախաձեռնություններ էին, աստիճանաբար վերածվեց համատեղ տեսլականի։
ՄԱԿ Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (ՊԳԿ) աջակցությամբ «Տեղական դերակատարների զորեղացում հանուն զարգացման Լոռու և Տավուշի մարզերում» ծրագրի շրջանակներում, որը ֆինանսավորվում է Եվրոպական Միության կողմից և իրականացվում է ՊԳԿ-ի և ՄԱԶԾ-ի կողմից, կանայք պաշտոնապես հիմնադրեցին «Բարիքի տուն» անվանումը կրող կանանց ասոցիացիան։
«Մենք բոլորս տարբեր ենք, տարբեր մասնագիտություններ և կենսափորձ ունենք,– ասում է Արփենիկը,– սակայն մեզ միավորում է մեկ ընդհանուր տեսլականը»։
Սակայն սկիզբն ամենևին էլ հեշտ չէր։
Վստահությունը՝ նախքան բիզնեսի ստեղծումը
Մինչ ուժերը միավորելը, յուրաքանչյուր կին անցել էր իր սեփական ճանապարհը։ Ոմանք դպրոցների ուսուցիչներ էին, մյուսներն աշխատում էին զբոսաշրջության, մեղվաբուծության և հյուրընկալության ոլորտներում։ Ինքը՝ Արփենիկը, նախկինում աշխատում էր որպես Լոռու մարզի համակարգող Հայ երիտասարդ կանանց ասոցիացիայում, որտեղ անցկացվող բիզնես դասընթացներն օգնել են նրան ձևավորել առաջնորդության և ձեռնարկատիրական տեսլականը։
Երբ Արփենիկն առաջին անգամ խոսեց միավորվելու գաղափարի մասին, շատ կանայք տատանվում էին։ Նրանք չէին ցանկանում կիսվել իրենց արտադրանքով, մյուս կողմից էլ հնարավոր օգուտներն անմիջապես տեսանելի չէին։ Բնականաբար, վստահությունը մեկ օրում չի կարող ձևավորվել։
«Այդ գործընթացը գրեթե մեկ տարի տևեց», - հիշում է Արփենիկը։ «Հանդիպումներ, քննարկումներ, կասկածներ, և ապա աստիճանաբար համագործակցություն»։
Քայլ առ քայլ փոփոխությունները սկսվեցին, Նրանք համայնքային կենտրոնում տարածք ձեռք բերեցին, ստացան ջրօգտագործման թույլտվություն, ծառեր տնկեցին, ստեղծեցին իրենց ֆեյսբուքյան էջը՝ գյուղատնտեսական զբոսաշրջությունը ներկայացնելու և տեղական արտադրանքը խթանելու նպատակով։
Կանայք սկսեցին ներկայացնել և վաճառել չրեր, մեղր, բուսական թեյեր և մուրաբաներ։ Այն, ինչ ժամանակին մնում էր միայն խոհանոցների սահմաններում, աստիճանաբար սկսեց տարածվել նաևԱխթալայից դուրս։
Եվ ապա տեղի ունեցավ ջրհեղեղը
2024 թվականի մայիսին, երբ Դեբեդ գետը դուրս եկավ իր հունից, ճանապարհները կտրվեցին, իսկ բերքը կորցրեցինք։ Կանայք կորցրեցին իրենց տատիկի այգու թթենու բերքը։ Շատերի համար սա կարող էր դառնալ վերջակետը։
«Մենք շարունակեցինք նույն տեմպով», - ասում է Արփենիկը։ «Մոտիվացիան ոչ մի պահ չի անհետացել»։
Չնայած այն փաստին, որ ջրհեղեղը զգալի անախորժություններ առաջ բերեց, այն չխանգարեց նրանց նպատակին՝ Ախթալայում դրական փոփոխություններ իրականացնելու ձգտմանը։ Ընդհակառակը, այս փորձառությունն էլ ավելի ամրապնդեց իրենց համայնքի համար ավելի դիմակայուն ապագա կառուցելու նրանց հանձնառությունը։
Ավելին, քան պարզապես բերքահավաք
Կանայք չեն սահմանափակվել միայն արտադրությամբ։ Նրանք գյուղատնտեսությունը կապել են նաև զբոսաշրջության հետ։ Մշակել են տուրիստական փաթեթներ, ինչպես տեղական, այնպես էլ միջազգային զբոսաշրջիկների համար և ներկայացրել դրանք Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության կողմից կազմակերպված B2B միջոցառման ընթացքում։
Այսօր հյուրերը գալիս են Ախթալա ոչ միայն համտես իրականացնելու այլև՝ փորձառություն ստանալու համար։
«Բարիքի տունը» առաջարկում է Լալվարի լանջերին հավաքված խոտաբույսերից պատրաստված թեյեր, ինչպես նաև գյուղատնտեսության փորձառություններ։
Այն, ինչ նախկինում փոքրիկ պահեստ էր, այժմ վերածվել է կենսունակ տարածքի, որտեղ պատրաստվում են մուրաբաներ, պահածոներ և չրեր։
Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության աջակցությամբ՝ «Բարիքի տուն» կանանց միավորումը պաշտոնական ավանդույթը վերածեց կառուցվածքային գյուղական փորձի:
Անտառներից խոտաբույսերի և հատապտուղների կայուն հավաքը կազմակերպելով և իրենց գյուղատնտեսական գործունեությունը զբոսաշրջության հետ կապելով՝ կանայք ստեղծեցին տեղական ձեռնարկություն, որը եկամուտ է ապահովում համայնքի ներսում:
Բնական պաշարները խնամքով հավաքվում, վերամշակվում են տեղական մակարդակում և այցելուներին ներկայացվում որպես ավանդույթների վրա հիմնված բարձրորակ արտադրանք:
Խոտաբույսերը նույնն են, լեռները ևս նույնն են, բայց Ախթալայում ինչ-որ բան վստահաբար փոխվել է։ Կանայք, ովքեր մի ժամանակ լուռ աշխատում էին փակ դռների հետևում, այժմ աշխատում են կողք կողքի և ձևավորում իրենց և իրենց քաղաքի ապագան:
Հեղինակ՝
Այս նախաձեռնությանը մասնակցող ՄԱԿ-ի գործակալությունները
Նպատակները, որոնց մենք աջակցում ենք այս նախաձեռնությամբ
