«Հնարավորության ժամանակը՝ խթանելու մաքուր էներգիայի դարաշրջանը» Անտոնիու Գուտերեշ, ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար

Էներգիան ձևավորել է մարդկության ուղին՝ սկսած կրակի սանձահարումից մինչև գոլորշու օգտագործումը և ատոմի բաժանումը: Այսօր մենք դիմավորում ենք նոր դարաշրջանի արշալույսը: Արևածագը տեղի է ունենում մաքուր էներգիայի դարաշրջանում: 

Անցած տարում գրեթե բոլոր նոր էներգետիկ կարողությունները ստացվեցին վերականգնվող աղբյուրներից: Մաքուր էներգիայի ստացմանն ուղղված ներդրումներն աճեցին մինչև 2 տրիլիոն դոլար՝ 800 միլիարդ դոլարով գերազանցելով վառելիքի բրածո տեսակների ծավալը:

Այժմ արևային և քամու էներգիան երկրագնդի վրա էներգիայի ամենաէժան աղբյուրներն են։ Միաժամանակ մաքուր էներգիայի արտադրության ոլորտում ստեղծվում են աշխատատեղեր, առկա է աճի և առաջընթացի խթանում՝ այն դեպքում, երբ հատկացումները (սուբսիդիաները) վառելիքի հանածոների ոլորտում շարունակվում են շատ ավելի խոշոր լինել։ 

Այն երկրները, որոնք կառչած են հանածո վառելիքներից, ոչ թե պաշտպանում, այլ փաստորեն քայքայում են իրենց տնտեսությունները՝ խաթարելով մրցակցությունը և բաց թողնելով 21-րդ դարի ամենախոշոր տնտեսական հնարավորությունը:

Մաքուր էներգիան ապահովում է նաև էներգետիկ ինքնիշխանություն և անվտանգություն: Հանածո վառելիքի շուկաները ենթակա են գնային ցնցումների, մատակարարման խափանումների ողորմածությանը, ինչպես նաև աշխարհաքաղաքական խառնաշփոթների, որի ականատեսը եղանք, երբ Ռուսաստանը ներխուժեց Ուկրաինա: Սակայն արևի լույսի համար չկան գների կտրուկ բարձրացումներ, քամու վրա չկան էմբարգոներ, և համարյա ամեն երկիր էներգետիկ ինքնաբավության համար բավարար քանակի վերականգնվող ռեսուրսներ ունի: 

Վերջապես, մաքուր էներգիան զարգացման խթանիչ է: Այն կարող է արագ, մատչելի և կայուն եղանակով՝ մասնավորապես, արտացանցային և փոքրածավալ արևային տեխնոլոգիաների միջոցով, հասնել մինչև օրս առանց էլեկտրաէներգիայի ապրող հարյուրավոր միլիոն մարդկանց։

Այս ամենը մաքուր էներգիայի դարաշրջանը դարձնում է անկասելի։ Սակայն անցումը դեպի այդ դարաշրջան դեռ բավարար արագությամբ կամ արդարացիորեն չի ընթանում։ Զարգացող երկրները հետ են մնում։ Էներգետիկ համակարգերում շարունակում են գերիշխել հանածո վառելիքները, դեռևս աճում են արտանետումները՝ այն դեպքում, երբ պետք է կտրուկ անկում ապրեն կլիմայական ճգնաժամի վատագույն հետևանքներից խուսափելու համար։ Իրավիճակին լուծում տալու համար մեզ հարկավոր է գործողություններ իրականացնել վեց ճակատներում։

Նախ, կառավարությունները պետք է լիովին հանձնառու լինեն մաքուր էներգիայի ապագան կերտելուն։ Բոլոր երկրները պարտավորվել են առաջիկա ամիսներին ներկայացնել նոր ազգային կլիմայական ծրագրեր՝ այսպես կոչված «Ազգային մակարդակով սահմանված ներդրումներ», որոնցում նախանշվեն հաջորդող տասնամյակի թիրախները։ Այս ծրագրերը պետք է նպատակաուղղված լինեն Ցելսիուսի 1.5 աստիճանով գլոբալ ջերմաստիճանի բարձրացումը սահմանափակելուն, անդրադառնան բոլոր տեսակի արտանետումների ու ոլորտների հարցերի կարգավորմանը և կազմեն դեպի մաքուր էներգիա տանող հստակ ճանապարհ։ Առաջնորդողի դերում պետք է հանդես գան G20-ի երկրները, որոնց բաժին է ընկնում համաշխարհային արտանետումների մոտ 80%-ը։

Երկրորդ, մենք պետք է կառուցենք 21-րդ դարի էներգետիկ համակարգեր։ Առանց ժամանակակից էլեկտրացանցերի և պահեստավորման, անհնար է իրացնել վերականգնվող էներգիայի ներուժը։ Սակայն վերականգնվող էներգիայի մեջ ներդրված յուրաքանչյուր դոլարի դիմաց ընդամենը 60 ցենտն է հատկացվում ցանցերին ու պահեստներին։ Այդ հարաբերակցությունը պետք է լինի մեկին մեկ։

Երրորդ, կառավարությունները պետք է ձգտեն աշխարհի էներգիայի աճող պահանջարկը բավարարել վերականգնվող էներգիայի հաշվին: Իրենց դերը պետք է խաղան նաև խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունները: Մինչև 2030 թվականը տվյալների կենտրոնները կարող են սպառել այնքան էլեկտրաէներգիա, որքան այսօր բաժին է հասնում Ճապոնիային: Ընկերությունները պետք է պարտավորվեն սնուցումն ապահովել վերականգնվող էներգիայի տեսակներով:

Չորրորդ, մենք պետք է արդարություն ստեղծենք էներգետիկ անցման գործում: Սա նշանակում է աջակցություն ցուցաբերել այն համայնքներին, որոնք դեռևս կախում ունեն հանածո վառելիքի տեսակներից՝ պատրաստվելու մաքուր էներգետիկ ապագային: Սա էլ նշանակում է բարեփոխել կարևորագույն հանքանյութերի մատակարարման շղթաները: Այսօր դրանք լի են իրավունքների խախտումներով և շրջակա միջավայրի ոչնչացումով, ընդ որում զարգացող երկրները հայտնվել են արժեշղթաների հատակում: Սրան պետք է վերջ տալ:

Հինգերորդ, մենք պետք է առևտուրը գործիք դարձնենք էներգիայի վերափոխման համար: Մաքուր էներգիայի մատակարարման շղթաները խիստ կենտրոնացված են, իսկ համաշխարհային առևտուրը մասնատվում է: 

Նոր էներգետիկ դարաշրջանին հանձնառու երկրներն անցմանն աջակցելու համար պետք է աշխատեն դիվերսիֆիկացնել մատակարարումները, կրճատել մաքուր էներգետիկ ապրանքների սակագները և արդիականացնել ներդրումային պայմանագրերը:

Եվ վերջապես՝ վեցերորդ, մենք պետք է ֆինանսավորենք զարգացող երկրներին: Աֆրիկան անցյալ տարի ստացել է վերականգնվող էներգիայի ներդրումների ընդամենը երկու տոկոսը՝ այն դեպքում, երբ նրան բաժին է ընկնում աշխարհի լավագույն արևային ռեսուրսների 60%-ը: Մենք պետք է դիմենք միջազգային գործողությունների, որպեսզի կանխենք իրենց պարտքերի մարման արդյունքում զարգացող երկրների բյուջեների քամումը և հնարավորություն տանք բազմակողմ զարգացման բանկերին էապես մեծացնել վարկերի տրամադրման իրենց կարողությունները և ներգրավել շատ ավելի խոշոր մասնավոր ֆինանսներ: Մեզ հարկավոր են նաև վարկերի վարկանշում իրականացնող գործակալություններ և ներդրողներ, որպեսզի հաշվետու լինենք ռիսկերի գնահատումների արդիականացման, մաքուր էներգիայի մեր տված խոստման, կլիմայական քաոսի գնի և հանածո վառելիքի անպիտան դարձած պաշարների ու մշակող ենթակառուցվածքների ներկայացրած վտանգի համար։

Մենք կանգնած ենք նոր էներգետիկ դարաշրջանի շեմին՝ դարաշրջան, երբ էժան, մաքուր, առատ էներգիան աշխարհը զորացնում է տնտեսական հնարավորություններով, որտեղ ազգերն օգտվում են էներգետիկ ինքնավարության տված անվտանգությունից, և էլեկտրաէներգիան որպես ընծա բոլորի համար։ 

Եկել է համաշխարհային տեղաշարժի խթանման մեր հնարավորության ժամանակը: Եկե՛ք օգտվենք դրանից։